Vous êtes ici : Un monde sensé > Projet - Proujèt - Projekto > Senca mondo : Projekto
Senca mondo : Projekto

La triopa lingva projekto

JPEG - 5.9 ko

por interŝanĝi kaj samopinii

1

Ni travivas sensacia epoko kie la cervobleko kaj la bleko de la marmotoj koncernas la miraklo de la antaŭŝirminda naturo. Sed la regionaj lingvoj ŝajnas aspekti ne same graveco...
Ni travivas en originala mondo kie la orienta papilioflugo interesiĝas pri siaj efikoj en okcidento, sed la perdiĝaj esprimadoj de la malproksimaj gentoj, ne pasiigas pli ke la serĉistoj...
Ni travivas kompletuman jarcenton kie la kontraŭita balenkanto kaj la perturba zumado de la abeloj ne kortuŝas pli ol la mistrakti lokaj dialektoj...
Kio fakte valoras tiujn ekzotecojn ne monigeblaj al la borso de la valoroj ?

2

Ne miraĵo se homoj, bestoj aŭ insektoj estas rigardi plivole kiel obstakloj, iafoje kulpigi de difektojn aŭ malbenoj se ili ne konformiĝas al modeloj de la Mamonaj legianoj.
Ne miraĵo se la rilatoj inter komunecoj streĉiĝas, pro vantaj pretekstoj kvankam mobilizaj kaj ke la rilatoj inter lingvoj sekvas samajn malfacilecojn.
Ne miraĵo se la ekzisto kaj la kreskado de la lokaj kaj regionaj lingvoj preterlasis, kiam ili ne permesas profito, rentabilitato, gajno.
Fi pri la kulturoj kio ili reprezentas, pri historio kio ili vehikulas, pri vivo de la komuneco kio ili ilustras, dum periodo kie la komunikadeblecon permesus liajn daŭrigojn, liajn esprimadojn kaj liajn pligrandigojn.
Tamen ciuj taskoj plenumis kaj havas ankoraŭ rolon en nia vivo kaj sur nia planedo !

3

La provenca lingvo (Provençal), malmilde trakti de antaŭ jarcentoj, ŝajnas ne plu trovi sian placon en tiuj humanaj rilatoj, kaj mem frapiĝas al indiferenteco, iafoje al la okaza rekuperado, al la forgeso, al la malestimo eĉ al la obstrukto.
Tamen estas fundamenta ke la loĝantaroj de niaj regionoj, povu konservi lian identeco, religi kun lia origino, malkovri la provencan lingvon ankoraŭ parolata ĉirkaŭ ili, malfermi lian konon al la forgesa historio, legi hodiaŭ tio kio ne estis alirebla aŭ preterlasi hieraŭ, partopreni kulturon de kiu la folklora aŭ arkaika karaktero faras kelkafoje obstaklon, interesiĝi pri alia lingvo ke la franca, al siaj similecoj aŭ al siaj malsimilecoj, finfine interresiĝi al sia ekzistado kaj ankoraŭ pri lokoj kie ĝi vivas.

4

La reto (Internet) estas loko kie oni povas esprimi tio volo kaj scipovi tion. Do, tio sidejo malfermas novan rubrikon por modeste spitas, flanke de tiom aliaj defioj por diri kaj pruvi ke la provenca lingvo ankoraŭ ne estas mortita lingvo, kaj ke la « Mistralo » (Mistral) havas ankoraŭ belajn tagojn antaŭ li.
Se oni parolas pri la provenca lingvo (le Provencal), tio ne estas por kontraŭmeti ĝin al la alzaca lingvo (l’Alsacien), al la aŭvernja lingvo (l’Auvergnat), al la vaska lingvo (le Basque), al la bretona lingvo (le Breton) al la kataluna lingvo (le Catalan), al la korsika lingvo (le Corse), al la kreola lingvo (le Créole), al la dofina lingvo (Le Dauphinois), al la flandra lingvo (Le Flamand), al la franca lingvo (Le Français), al la gaskona lingvo (Le Gascon), al la langdoka lingvo (Le Langdocien), al la limuza lingvo (Le Limousin), al la okcitana lingvo (L’Occitant), al la soĵlanda lingvo (Le Saugey), al la savoja lingvo (Le Savoyard), kaj tiom aliaj. Tial, estas tio muziko kiu lulas, amuzas, ritmas kaj akompanas parto el nia vivo en tiu mondo, for de la lingvaj kaj politikaj kvereloj.
Ni volas proponi ĝin aperta spaco ĉar ni estas de tiu loko kie la historio instalis ĝin, kaj ni deziras al ĉiuj lingvoj, dialektoj kaj vilaĝaj dialektoj, placon en siaj originaj regionoj.
Por ankoraŭ forfuĝi el senfinaj sterilaj kvereloj kiuj fordirektas la provencanojn kaj multe aliaj, de la veraj lokaj, natiaj, mondaj problemoj.
Por fine provi ke la loka aŭ la regiona esprimo ne kontraŭas la nacian lingvon. Pli klare, ni esprimos nin en la franca lingvo, ĉar estas nia patria lingvo, kaj ke tiuj du dialektaj muzikoj konstituas la bazon de niaj kulturaj konoj de la komenco.

5

Kutime, multaj aferoj kontraŭstaras francanoj inter ili, sed ankaŭ ĉi tie aŭ apudaj provencanoj, sen paroli pri loĝantoj de aliaj landoj. La historio de la lokaj kaj naciaj lingvoj, kiel la ekonomia konkurenco, estas longa sekvaĵo de bataloj el tio la venkoj estas nur venkobatoj. Kiam lando aŭ regiono estis rabi de siajn vivrimedojn kaj sia loĝantaro paŭperismi, kiu gajnis kio ? Oni mezuras la internan krudan produktadon (PIB) de la rabanto, forgesante tiun de la rabadaj loĝantoj ! En okazo de la venkita lingvo, samajn senvalorajn planojn, ĉar la lingva perdo estas definitiva malfortigo de la lingvo de la venkanto kiu ne pensis ke superregardo, koste detrui kulturo, historio, interrilata ilo, komuna estonteco.

6

Kiam por ekzisti, la defendantoj de la loka lingvo (ekzemple la provencan lingvon), batalas kontraŭ la tradicia agresanto (ekzemple la francan lingvon), ili vicigas iluziajn batalantarojn kontraŭ tro forta potenco en antaŭe perdita batalo, ĉefe kiam la kverelo parenciĝas al religia milito aŭ estigas kiel sieĝaj rifuĝejo.
Kaj, por certigi lia infero malsupreniro, ili kontestas, kritikas, atakas liajn naturajn aliancanojn (ekzemple la aliaj okcitanoj, kaj reciproke), sendube por certigas ne esti la solaj kiu malaperas...
Rifuzante de akcepti la venkon de la franca lingvo (prave aŭ malprave !), la loka lingvo, vane, provas batali ĝin, esperante viveti sub sia ombro, atendante sia hipoteza ruiniĝo.
Tiu elĉerpada pozicio estas nedefendebla eĉ mortkaŭza ! Kio povas milita taktiko pri tio kiu koncernas kulturan strategion ? La trubaduroj manuzas liuton, poezion, kanton kaj ironion, ne la ŝtonĵetilon...

7

Ĉu eblas dialogi inter samlandgeuloj, kun francanoj el ĉi tie kaj aliloke, aŭ kun fremdanoj ekster landlimoj ?
Evidente ja, tio teniĝo donas novan ŝancon al la provenca lingvo kaj al aliaj en sia franca kunteksto. Tial ne mankas al tio fruktodona dialogo jam dulingva, ke la internacian dimension, kiu al ĝi permesas esti komprenema kaj esti aŭdata trans la artefaritaj landlimoj de nia divida mondo kie la angla-usona lingvo provas trudi sin sen partigo kiel lingvo kiu deklaras sin komuna.
Post la « Oc batalo » ĉiam kurante, ĉu oni bezonas regi la « Mond-batalo » kun similaj metodoj, aŭ ne estas pli bone interparoli por konstrui pli sencan mondo ?

8

Krome, por konkuri al tio, ni aldonas al tiu dualingva dialogo, trian mondan lingvon : Esperanto. Elpensi de antaŭ centjaroj kaj kiu, male al la angla-usona lingvo, havas kiel objekto, de faciligi la komprenon inter la homoj, kreskigi Pacon kaj Amikecon inter popoloj.
Fare de naskiĝa anonco kun tiuj perspektivoj kaj pro sia interkonsenta origino, tio lingvo ne povas altrudi per milito, kaj krom konstituas, lokalajn lingvojn antaŭŝirman organon, el kiu ĝi inspiris multe per respekto kaj naturaj neproj devoj.
Donu nacian kaj internacian aŭron al lokala lingvo, valorigante ilin. Retrovi kaj konservi la provencan lingvon en monda lingvo, sed ankaŭ aliaj lokaj lingvoj, ilustras nescia taŭgecon de tiu dialog ilo, doni al ĉiuj kaj partigi senpage.
Ĝi donas ĉefe senco al la lingvistika aro al kiu ĉiu homo povas atingi disponante de tri lingvoj : tiu de sia origina regiono (ĉi tie la Provenco), tiu de sia nacio (ĉi tie la Franco) kaj la Esperanto kiel internacia lingvo.
Ĉiu compreneble, povas elekti lernante kaj parolante, tiom da lingvoj kiu li deziras. Pli oni enhavas dialektajn muzikojn, pli larĝigas sin la kono, pli la kultura mondo riĉiĝas.

9

Tiam, la franca lingvo, la provenca lingvo kaj la esperanto povas dialogi inter ili permanente, kun kiel utopia perspektivo tio projekto en tri lingvoj nomita :

- UN MONDE SENSÉ - UN MOUNDE SENA - SENCA MONDO -

kiun bonvola skipo decidis ekmeti tion, kaj pri kiu ni proponas al vi, de partopreni.

La unuajn subskribintojn : Du Tilleul, De La Roubine, Guilhem De Prillac, Le Gus.


Praktikaj modalecojn :

Flago super titolo indikas artikolan lingvon.

Ĉiu teksta paragrafo estas numeri.

Ĉiu numero estas sekvi de du flagoj klikeblaj por atingi saman paragrafon en la elekta lingvo.

Por skribi al ni en unu aŭ alia lingvo >>> kontaktu


Contacts | Espace privé | Mise à jour le 2 mai 2013 | Plan du site | Haut de Page